İzmir Booked.net - Online Hotel Booking
+15°C
facebook twitter youtube feedburner
linkedin linkedin linkedin linkedin
linkedin linkedin

İletişim

04-01-2022
Yaşar AKSOY

Yaşar AKSOY

“Bergamalı Parşömen Sahnede”
yasaraksoy@yenihaber.com.tr

Bergama Uygarlığı, bu buluşun merkezidir. Bergama Kralı 2.Eumene zamanında (2.yüzyıl) çok inceltilen kuzu deri­sinden Parşömen kağıt yapıldı. Mısır Firavunu, Ber­gama Kü­tüphanesi’ni kıskandığından Bergama’ya ihraç edilen Papi­rüsü kesince, Bergamalılar yeni bir kağıt türü yaratmak için düşünmeye ve araştırmaya başladılar.

Sardis’li Krates, Bergama Kralı’na keçi derisinden özel bi­çimde hazırlanmış bir örnek getirdi. Krates’in yardımcısı İrodikes, derileri daha ince bir duruma getirerek istenildiği gibi kullanılacak hale getirmişti. Bu iş üzerinde çalışan sa­nat­karlar, çeşitli boyda olan derileri keserek ve istenilen rengi vererek şimdiki kitapların bir proto tipini oluşturdu­lar. Bu kağıtlar üzerine ucu sivri madeni çubuklarla yazı yazılır, sonra bildiğimiz kitap haline getirilirdi. Kağıdın her iki tarafı­nın da kullanılması büyük kolaylık getirdi.

Parşömen sayesinde antik çağın tüm değerli yapıtları ya­zılmış, çoğaltılmıştır. Bilginler eserlerini yaratmış, yazı­cılar kopya etmiş, böylece Bergama Kütüphanesi 200.000 ki­tapla do­lup taşmıştır. Bergama M.Ö.133 yılında Roma yö­netimine geçtiği zaman Romalı bilginler Dünya ve Anadolu kültürünü incelemek için aradıkları eşsiz yapıtları Bergama Kütüpha­nesi’nde buldular. Bu kütüphane, İmparator Antonyus tara­fından Mısır Kraliçesi Kleopatra’ya hediye edilmiştir. M.Ö.47 yıllarında yanan İskenderiye Kütüpha­nesi böylece boşluğunu doldurmuş, Anadolu’nun en eski kütüphanesi yurdundan koparılmıştır.

Parşömenden sonra kumaşa geçildi. M.S.105 yılında Tsai Lun, bitki kabukları, kenevir, pa­çavra, pamuk kalıntı­ları kul­lanarak kağıdı icat etti. Kağıt, Çin’den kalkıp İpek Yolu ile dünyaya yayıldı. İlk kağıt fabri­kası, M.S.794 yı­lında Bağdat’ta Harun Reşit zamanında ku­ruldu. Orta Çağ’ın sonunda kağıt üretimi ve ticareti tamamen Avrupa­lıların eline geçti. Kağıt, Avrupa’da 12.yüzyılda ortaya çıktı, 14.yüzyıla kadar ağaç baskı olan tipografi yöntemi ile kitaplar yaratıldı

İlk matbaalar, Gutenberg ve İbrahim Müteferrika

Genel kabule göre, 1450 yılında Gutenberg tarafından matbaanın bulunuşu, bu icadın müthiş hızla yayılması, ka­ğı­dın egemenliğine dayalı kitap özgürlüğünü sonuna kadar ateşledi. Sanayi Devrimi ise, kitabın sınırsız egemenliğini ge­tirdi..

Johann Gensfleish Gutenberg (1394-1469) yılları ara­sında yaşa­mış, kitabın ve uygarlığın tarihine ismini yaz­dırmıştır. Ancak Gutenberg’in matbaacılığı çırağından öğ­rendiği de ileri sü­rülmüştür. Çırak Loures Coster’in, 1430 yılında Hollanda Hoorlem’de ilk matbaanın ilkel halini kurduğu bilinir.

Kitaplar tarihi ileriye götürmüşlerdir, kütüphanelerin ya­kılmasına rağmen, kitapların yasaklanmasına rağmen, yazar­ların işkence görmesine rağmen, tarihi geriye götür­mek iste­yen nice kitaplar tarihin çizmesi altında ezildiler. Martin Luther onun için şöyle dedi:

“Her büyük kitap bir devrim, her devrim ise büyük bir kitap­tır..”

Avrupa’da basımevlerinin yaygınlaşmaya başladığı yıl­lar, 2.Mehmet (Fatih) zamanına (1451-1481) yıllarına rastlar. 2.Beyazıt döneminde ise Yahudiler, İstanbul’da ilk matbaayı kurdular. Osmanlı İmparatorluğu 18.yüzyıla ka­dar içine ka­panık yaşadı..

Türkiye’de Padişah 3.Ahmet döneminde, Arap harfle­riyle Türkçe kitaplar basan ilk matbaanın  kurucusu olarak kabul edilen İbrahim Müteferrika, bir Macar dönmesidir.. Temmuz 1727 tarihli ferman ile matbaa iznini alan İbrahim Müteferrika, Tefsir, Hadis, Fıkıh gibi dini kitapları bastı. 31 Ocak 1729’da din dışı ilk kitabı da bastı. İmam Ebu Nasr İsmail Bin Hammed El Cevheri’nin Vankulu Lugatı’nın 1000 adet basıl­ması bir devrimdi..

Padişahların cehaleti, ulema ve hattat tepkisi 269 yıl mat­baayı ülkemize sokmamıştır..

Matbaa konusunda Avrupa ile aramızdaki 269 yıllık fark, geri kalmışlığımızın en önemli sebeplerinden biri, de­ğil mi­dir?..

 

Bu makale 171 defa okunmuştur.

Yeni Haber

MAKALEYE YORUM YAZIN



FACEBOOK YORUM


izbel

Foca Belediyesi

gazete manşetleri
ANKETİMİZE KATILIN

Yeni Haber Gazetesi Sitesini Beğendinizmi?

97.7%

2.3%

Bölge Kafe

GÜNLÜK BURÇ YORUMLARI

Yeni Haber

Tugra Soft Haber Yazılımları

Taypark


E-BÜLTEN ABONELİĞİ

Tercuman